Saturday, October 4, 2014

ਹਨੇਰਾ ਨਿਗਲ ਰਿਹੈ ਰੌਸ਼ਨ-ਦਿਮਾਗ ਧੀਆਂ ਨੂੰ

ਹਨੇਰਾ ਨਿਗਲ ਰਿਹੈ ਰੌਸ਼ਨ-ਦਿਮਾਗ ਧੀਆਂ ਨੂੰ

-ਅਮੋਲਕ ਸਿੰਘ


ਪੀ.ਐਮ.ਟੀ. ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਐਮ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ 27 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੁਪ੍ਰੀਆ, ਦਇਆ ਨੰਦ ਮੈਡੀਕਲ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਪੱਖੋਂ ਕਿਸੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ। ਅਜੇਹੀ ਲੜਕੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹੀ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪੱਖੇ ਨਾਲ ਲਟਕ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਗਈ। ਉਹ ਆਪ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਗਈ; ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਈ ਹੱਥ ਲਿਖਤ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਉਸ ਦੀ ਲਿਖਤ ਬੋਲਦੀ ਹੈ:
‘‘ਮੰਮੀ, ਪਾਪਾ, ਆਈ ਐਮ ਟਾਇਰਡ ਨਓ। ਮੈਂ ਕੱਲੇ ਲੜ ਲੜ ਕੇ ਥੱਕ ਗਈ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਥੋਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸਹ ਹੁੰਦਾ। ਮੇਰੀ ਬੱਸ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਪਾ ਤੁਸੀਂ ਟੈਨਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਨੂੰ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਓ। ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਰਾਬ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਨਨੂੰ ਦੀ ਲਾਈਫ਼ ਰਾਬ ਹੋਵੇ।‘‘

ਇਹ ਕੁੱਝ ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਉਭਰਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਜੇਹਾ ਨੋਟ ਲਿਖਣਾ ਸੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਜੁਆਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਕਾਮ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਜੇ ਏਦਾਂ ਹੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਚਿਰਾਗ਼ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਬੁਝਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੈਣਾ ਦਾ ਨੀਰ ਸੁੱਕ ਅਤੇ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਪ੍ਰੋ. ਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ। ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਕਰਦਾ ਭਰਾ ਨਨੂੰ ਗਹਿਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ‘ਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ,‘‘ਸਾਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਰਿਹੈ ਪਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਮਰਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏਗਾ ਇਸਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖੋਜ਼ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?
ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਦਰਦ-ਪਰੁੰਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਕੇ ਕਾਲਜੇ ਦਾ ਰੁੱਗ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਲਗਾਤਾਰ ਦੱਸਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਡਾ. ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਅਤੇ ਡਾ. ਪੁਨੀਤ ਲਗਾਤਾਰ ਤੰਗ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਡਾ. ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਰੋਸ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਆਏ।


ਹਸਪਤਾਲ ‘ਚ ਇਹ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੈ ਕਿ ਘਟਨਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਲੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਗਈ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਵਕਤ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਜਿਹੜਾ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨੋਟ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਉਸਦੀ ਫੋਟੋਸਟੇਟ ਕਾਪੀ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਸਫ਼ਾ ਗਹੁ ਨਾਲ ਪੜਤਾਲਿਆਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡਾਇਰੀ ਦਾ ਸਫ਼ਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਾਇਰੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਫੋਟੋਸਟੇਟ ਦਾ ਸਫ਼ਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਡਾਇਰੀ ਨੂੰ ਗੁੰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਕੀ ਪਤੈ ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ‘ਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਸੁਆਲ ਇਹ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਦੇ ਮਾਪੇ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਲਸ ਕੋਲ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰਾਉਣ ਸਮੇਂ ਲਿਖਕੇ ਦੇ ਕੇ ਆਏ ਹਨ ਕਿ ਡਾ. ਦੀਪਕ ਭੱਟ ਅਤੇ ਡਾ. ਪੁਨੀਤ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ ਫ਼ਿਰ ਉਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਯੋਗ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਗਾਕੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਪੁਲਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰੈਸ ਅੱਗੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਪੜਤਾਲ ‘ਚ ਜੇ ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਗਏ ਤਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ। ਜਦੋਂ ਸੁਪ੍ਰੀਆ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੰਗ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਅਗਾਉਂ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ‘ਤੇ ਉਗਲ ਧਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਹਲਫ਼ੀਆ ਬਿਆਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ‘ਚ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ? 

ਪੜਤਾਲੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਚੋਰ ਮੋਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਸਾਧਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਲੋਕ-ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਜੂਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉਪਰ ਪਿਛਲੇ 4-5 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਕੇਸ ਵੀ ਮੜ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਕੇਸਾਂ ‘ਚ ਫਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹੋਰ ਦਾ ਹੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਇੱਕਲੀ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਏਸੇ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸੁਨਾਮ ਅਤੇ ਕਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਪਿੰਡ ਟਾਹਲੀਆਂ (ਮਾਨਸਾ) ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤਿੰਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ‘ਚੋਂ ਹਨ। ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਪੜਾਈ ‘ਚ ਅਵੱਲ ਦਰਜੇ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਹਾਕੀ ਦੀ ਮੰਨੀ-ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਰ ਵਾਰ ਸਟੇਟ ਇਕ ਵਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਕੇ ਆਈ। ਘਰ ਆਰਥਕ ਤੰਗੀਆਂ ਨੇ ਭੰਨਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੋਰਟਸ ਵਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਰ ਕਾਂਟਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਰਾਸ਼ਤਾ ਦੇ ਆਲਮ ‘ਚ ਘਿਰੀ ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਨੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਉਂ ਹੀ ਕਰਮਜੀਤ ਈ.ਟੀ.ਟੀ. ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ‘ਚ ਕੁੱਦਦੀ ਰਹੀ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ ਤੰਦੂਰ ‘ਚ ਸੜਦੀ ਉਹ ਆਫ਼ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਹਾਰ ਗਈ।
ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਭਨਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜ਼ਲੀ ਸਮਾਗਮ ‘ਤੇ 5 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਭੋਗਪੁਰ (ਜਲੰਧਰ) ਵਿਖੇ ਰੋਹ-ਭਰਿਆ ਮਾਰਚ, ਹੱਥਾਂ ‘ਚ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰਚ ਇਕ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਆਏ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ, ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।

ਸੰਪਰਕ: 94170 76735
  

Friday, September 12, 2014

ਮਜ਼ਦੂਰ ਘੋਲਾਂ ਦਾ ਸਿਰੜੀ ਜਰਨੈਲ ਸੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘੇਵਾਲਾ: ਨਸਰਾਲੀ

ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘੇਵਾਲਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ-ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਟ

ਮਜ਼ਦੂਰ ਘੋਲਾਂ ਦਾ ਸਿਰੜੀ ਜਰਨੈਲ ਸੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘੇਵਾਲਾ: ਨਸਰਾਲੀ




ਲੰਬੀ, 12 ਸਤੰਬਰ -ਪੰਜਾਬ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਜਿਲਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਮੌਕੇ ਅੱਜ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਵੱਲੋਂਂ ਉਨਾਂ ਸਲਾਮੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਜ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਕਿਸਾਨ, ਔਰਤਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਕਾਮੇ, ਨੌਜਵਾਨ, ਆਰ.ਐਮ.ਪੀ. ਡਾਕਟਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਕਾਮੇ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬੇਹੱਦ ਵੱਡੀ ਤਦਾਦ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੋਰਾ ਸਿੰਘ ਨਸਰਾਲੀ, ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਸੇਵੇਵਾਲਾ ਤੇ ਸੂਬਾ ਵਿਤ  ਸਕੱਤਰ ਹਰਮੇਸ਼ ਮਾਲੜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਿਧੱੜਕ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰੜੀ, ਲੰਬੇ ਤੇ ਖਾੜਕੂ ਘੋਲਾਂ ਦਾ ਮੋੜੀ ਗੱਡ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਘਰ ਦੀ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਅਨਪੜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 18 ਸਾਲ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਖੇਤ ਮਜਦੂਰ ਆਗੂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗੀਰੂ ਲੁੱਟ ਦਾਬੇ, ਜਾਤਪਾਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੁਆਉਣ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਕਠਿਨ ਘਾਲਣਾ ਘਾਲੀ। ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਘੋਲ ਲੜਕੇ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਹਸਤੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਹਿਸਾਸ ਭਰਿਆ ਗਿਆ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਏਕਤਾ) ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਗਰਾਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜੋਟੀ ਪਵਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ। ਉਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ , ਜਗੀਰਦਾਰ ਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ ਪੱਖੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨ ਵਗੈਰਾ ਕਦਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੁਬਾਨਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਨਿਧੜੱਕ ਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਨਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਖੇਤ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੂੜੀ ਤੇ ਪੱਕੀ ਕਰਕੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਜਾਬਰ ਧਾਂਵੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗੀ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ , ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਘੋਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਲੋਕ ਮੋਰਚਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਜਗਮੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਜੂਝ ਰਹੇ ਕਾਫਲੇ ਦਾ ਸੰਗੀ ਸੀ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਅਣਮੋਲ ਆਗੂਆ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਲੋਕ ਦੋਖੀ, ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਜਾਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਹੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਸਮਾਗਮ ਤਿਆਰੀ ਕਮੇਟੀ ਸਿੰਘਵੇਾਲਾ, ਫਤੂਹੀਵਾਲਾ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਪਾਸ਼ ਸਿੰਘ, ਟੀ.ਐਸ.ਯੂ., ਮੈਡੀਕਲ  ਪਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਰਾਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੇ ਪਾਵੇਲ ਕੁੱਸਾ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗੂ ਰਾਮ ਸਵਰਨ ਲੱਖੇਵਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਜਿਲਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਸਾਉਕੇ, ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਮੇਲ ਕੌਰ, ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਖੁੰਡੇ ਹਲਾਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਟੀ ਮਮਤਾ ਰਾਣੀ ਤੇ ਸ਼ਮਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਵੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ।

Thursday, September 11, 2014

ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਦਾ ਮਘਦਾ ਸੂਰਜ -ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ

12 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਸਮਾਗਮ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

 ਕੰਮੀਆਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਦਾ ਮਘਦਾ ਸੂਰਜ ਸੀ-ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ



ਪਿੰਡ ਸਿੰਘੇਵਾਲਾ (ਇਲਾਕਾ ਲੰਬੀ) ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਵੀਰੋ ਕੌਰ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਖੇਤ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਨਿਧੜੱਕ ਆਗੂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪੂਰੇ 18 ਸਾਲ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਖੇਤ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬੇਹਤਰੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ. ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾਏ।

           ਉਹ ਕਰੀਬ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਜਿਲਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ , ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਜਿਲੇ ਦੇ ਖੇਤ ਮਜਦੂਰਾਂ  ਵੱਲੋਂ ਜਗੀਰੂ ਲੁਟ ਤੇ ਦਾਬੇ ਅਤੇ ਜਾਤਪਾਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਖਿਲਾਫ. ਅਨੇਕਾਂ ਸਫ਼ਲ ਘੋਲ ਲੜੇ ਤੇ ਜਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਵੱਡੀ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਤੇ ਹਕੂਮਤੀ ਹਲਕੇ ਦਾ ਗੜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਕਠਿਨ ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਜ ਸੀ।  ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦੋਂ 1996 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਥੇ ਡਾਂਗ ਸੋਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉੱਥੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਹੱਥ ਕੰਡੇ ਵੀ ਅਪਣਾਏ ਗਏ।  ਹਕੂਮਤੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਕਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ, ਝੂਠੇ ਕੇਸਾਂ, ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਤੇ ਇਕੱਠਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਮੜਨ ਵਰਗੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ।  ਪਰ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਅਗਵਾਈ ਸਦਕਾ ਖੇਤ ਮਜਦੂਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਲੰਮੀ ਤੇ ਕਠਿਨ ਲੜਾਈ ਲੜਕੇ ਆਖਰ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।

ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚ ਖੇਤ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਨਜਾਇਜ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ, ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਪਰਖਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਮਾਫੀਆਂ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਵਸੂਲੇ ਗਏ। ਇਉ ਉਸ ਵੱਲੋ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅੰਦਰ ਨਵੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਗਾਜ. ਕਰਨ ਚ ਮੋਹਰੀ  ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ । ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਲਾਟਾਂ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਆਇਤਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਉੱਜਾੜੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੇ ਜਿਲੇ ਅੰਦਰ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਮੋਰਚੇ ਲਾਏ ਤੇ ਜਿੱਤੇ ਗਂਏ। ਉਸ ਵੱਲੋ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਘੋਲਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉੱਥੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ  ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਬਣਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਤਾਲ ਤੇ ਗਰਜ਼ਵੀਂ ਲਲਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜੂਝ ਰਹੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀਆਂ ਭਰਦੀ ਸੀ । ਸਿਰ ਤਲੀ ਤੇ ਧਰ ਕੇ ਜੂਝ ਮਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਸੀ।

ਅਗਸਤ 2008 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਸਮਝੌਤਾ ਲਾਗੂ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਅਗਵਈ ਹੇਠ ਬਾਦਲ ਵਿਖੇ ਧਰਨਾ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਉੱਤੇ ਖਿਓਵਾਲੀ ਵਿਖੇ ਭਾਰੀ ਪੁਲਿਸ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦਾ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵੱਲੋ ਜਿਸ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੀ ਹੇੈ ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤਪਤੇਜ ਸਦਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਹ ਬਦਲਣਾ ਪੈੇਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਕਾਮਿਆਂ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਵੀ ਨਿੱਗਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ। ਘਰ ਵਿੱਚਂ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਉਸਨੇ 18 ਵਰੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਅੱਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਬਿਮਲਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੱਕ ਕੇ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਾਥ ਨਿਭਾਇਆ।
ਇਹ ਉਸਦੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਹਿਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਗਰਜ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਲਾਟਾਂ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋੜਵੰਦ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ: ਬਾਦਲ  ਦੇ ਭਰਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ 1997 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਠ ਦੌਰਾਨ ਪਲਾਟ ਵਾਲਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ  ਇੰਕੱਠ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਦਲ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿੱਤੇ। ਆਖਿਰ 3 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਉਹ 52 ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ, ਕਾਲੇ ਪੀਲੀਏ ਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ। ਉਸਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ ਮੌਕੇ ਬੇਹੱਦ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਸੂਹੇ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਨਾਹਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ।

ਅੱਜ 12 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਸਮਾਗਮ ਮੌਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸੂਹੀ ਸਲਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਕਿਸਾਨ, ਬਿਜਲੀ ਕਾਮੇ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਕਾਮੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਸਿੰਘੇਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪੁੱਜਣਗੇ।

ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਸੇਵੇਵਾਲਾ
94170-79170
ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਪੰਜਾਬ

Wednesday, August 20, 2014

ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਚੋਣ-ਅਖਾੜਾ : ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ

ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਚੋਣ-ਅਖਾੜਾ :
ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ

ਆਓ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ''ਜਮਹੂਰੀਅਤ'' ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਦਾਰ ਕਰੀਏ। ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਜਿਮਨੀ ਚੋਣ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਭਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗਵਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਸੀ ਡਾਂਗ, ਗਾਲ੍ਹ ਤੇ ਠਾਣੇ ਵਿਚਦੀ ਲੰਘ ਕੇ ਹੀ ਵਾਪਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਏਸ ਲਈ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇਸ ਲਿਖਤ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ। 

ਹਰ ਵੋਟਰ ਉਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਾਡਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾਡਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ (ਗੁੰਡਾ ਗਰੋਹ) ਦੀ ਪੈਨੀ ਨਜ਼ਰ ਹੈ। ਹਰ ਮੋੜ, ਹਰ ਰੋਡ 'ਤੇ ਪੁਲਸੀ ਬਲਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਹੈ। ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਾਹਰ ਵੀ ਹਰ ਜਥੇਬੰਦੀ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਚੌਕਸ ਨਿਗਾਹੀ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ। 

          ਚੋਣ-ਖਿਡਾਰੀ (ਉਮੀਦਵਾਰ) ਚੁਣਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਉੱਨੀ-ਇੱਕੀ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਇਕੋ ਹੈ। ਉਪਰੋਂ ਹਾਈ ਕਮਾਂਡ ਨੇ ਥੋਪਿਆ ਹੈ। ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਸਭਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਰੋਸ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਤੁਰੇ। ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਐਲਾਨਿਆ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। 

          ਵੋਟਾਂ ਹਥਿਆਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਸਭਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਹੈ। ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਆਵਦੇ 'ਅਸਰਦਾਰ' ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਇਥੇ ਲਵਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। 'ਸਟਾਰ' ਤੇ 'ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ' ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਵਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਸ਼ਮੀਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਇਥੇ ਡਿਊਟੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੜਾਓ ਨੂੰ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਾਤਾਅਨੁਕੂਲ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਸਰਬ ਕਲਾ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਝੋਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 
          ਇਹ ਵਜ਼ੀਰ ਸ਼ਮੀਰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਵਦੇ ਜੁੰਮੇ ਲੱਗੇ ਚੌਂਹ ਚੌਂਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੰਦੂਏ-ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾਉਣ ਦੇ ਆਹਰੇ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਇੱਕ ਵੋਟ ਨੂੰ ਨਿਗਾਹ ਹੇਠ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਵੋਟਰ ਦੀ ਲੋੜ 'ਪੂਰੀ' ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਵੋਟਰ ਦਾ ਦੁੱਖ 'ਹਰਿਆ' ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੱਲੀ ਕੱਲੀ ਵੋਟ ਮੁੱਛਣ ਦਾ 'ਮਾਹੌਲ' ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

          ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਹਲਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਵਾਰ ਵਜ਼ੀਰਾਂ-ਸ਼ਮੀਰਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਬਠਿੰਡੇ ਜਿਲੇ ਦੀ ਪੁਲਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਰ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਚਿੜੀ ਨੀ ਫੜਕਣ ਦੇਣੀ, ਏਹਦੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਵਜ਼ਾਰਤੀ ਤੇ ਪੁਲਸੀ ਛੱਪਾ ਪਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਬਾਹਰੋਂ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਹਰੇ ਮਾਰਦਾ ਜਥੇਬੰਦ ਕਾਫਲਾ ਤਲਵੰਡੀ ਦਾਖਲ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਏਹਦੇ ਲਈ ਮੰਗਵਾਈ ਸੱਤ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪੁਲਸ ਫੋਰਸ ਨੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਹਲਕੇ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। 

ਜੇ ਐਨਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਹੂਬਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮੰਗ ਮਸਲਾ ਸਿਰ ਚੱਕ ਲਵੇ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਦੀ ਆਵਾਜ ਉਠਾ ਤੁਰੇ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਆਵਦੀਆਂ ਤਬਕਾਤੀ ਮੰਗਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਜਥੇਬੰਦੀ ਇਥੇ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਜੀ-ਨਿਵਾਜੀ ਨਿੱਜੀ ਸੈਨਾ ਵੀ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਏ ਪੋਸਟਰ ਪਾੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਲੱਠ-ਮਾਰ ਸੈਨਾ ਨੇ ਉਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਆਗੂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੋਸਟਰ ਨਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਭਰੀ ਨਸੀਹਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਉ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਹਲਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਤੇ ਇਉ ਦੇਣੀ ਹੈ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ, ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੁਣਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ !

ਇਸ ਵੋਟ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਅੱਠ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪੁਲਸ, ਚੋਣ-ਭੇੜ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਲਾਈ। ਇਸ ਚੋਣ-ਭੇੜ ਦੀ, ਇਥੇ ਚਲਦੀ ਲੋਕ ਚਰਚਾ ਖੁੱਲੇ-ਆਮ ਚੁਗਲੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਗਿੱਟ-ਮਿੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸੀਟਾਂ ਵੰਡ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਤਹਿ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਭੇੜ ਕਾਹਦਾ? ਤੇ ਡਰ ਕਾਹਦਾ?
ਇਥੇ ਵੋਟ-ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਭੇੜ-ਭੜੰਤ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਥੇਬੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭੇੜ ਹੈ। ਇਹ ਭੇੜ ਤਿੱਖਾ ਹੈ। ਐਂਵੇ ਮਿੱਚੀ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਨਾ ਹੈ। ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਤੇ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਟਕਰਾ ਕਦੇ ਟਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਰਕਾਰ - ਸੂਬਾਈ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ, ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵਿੱਢੇ ਦੋ ਧਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਜਾਬਰ ਧਾਵੇ ਖਿਲਾਫ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਅੰਦਰ ਵਧ ਰਹੀ ਬੇਚੈਨੀ ਤੇ ਉੱਠ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਭੇੜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਭੇੜ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਬਰ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨੀ ਢੋਈ ਦੇਣ ਖਾਤਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਕਨੂੰਨ ਹਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਇਕ ਹੋਰ ਕਨੂੰਨ "ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੁਕਸਾਨ ਰੋਕੂ ਐਕਟ - 2014" ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ। 

ਸਰਕਾਰ ਇਥੇ ਡੇਰੇ ਲਾਈ ਬੈਠੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਵਦੇ ਮੰਗਾਂ-ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਆਉਣਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੰਗਾਂ-ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਜੂਝਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹਲਕੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪੈਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵੜਨਾ ਗੁਨਾਹ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਦਾਲਤ ਨਹੀਂ, ਪੁਲਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਸ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਲਈ ਐਲਾਨ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਵਿੱਚ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਵੜਿਓ। ਚਮੜੀ ਉਧੇੜ ਦਿਆਂਗੇ। 

ਤਲਵੰਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਤੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਇਓਂ   ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ, ਪੁਲਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਰਨਿੰਗ ਦਿਤਿਆਂ ਅੰਨੇ ਵਾਹ ਡਾਂਗ ਵਰਾਈ ਹੈ। ਪੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਸੀ. ਦੇ ਕਾਮੇ ਹੋਣ ਜਾਂ .ਟੀ.ਟੀ. ਟੀਚਰ, ਨਰਸਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਿਡ-ਡੇ-ਮੀਲ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੱਕ ਬੀਬੀਆਂ, ਬੇਕਿਰਕੀ ਨਾਲ ਛੱਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕੁਟਾਪਾ ਚਾੜਿਆ ਹੈ। ਕੁੱਟਣ ਉਪਰੰਤ ਠਾਣੇ ਡੱਕਿਆ ਹੈ। ਡਰਾਇਆ ਧਮਕਾਇਆ ਹੈ। ਮੁਆਫੀਨਾਮਾ ਲਿਖਵਾਉਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਪਰਚੇ ਪਾ ਕੇ ਜੇਲ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਜਿਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ 'ਵੱਡੀ ਸਰਕਾਰ' ਦੇ ਮੱਥੇ ਵੱਜ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਪੁਲਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ 'ਉਲਾਂਭਾ' ਦਿਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ 'ਗੁਨਾਹ' ਵੀ ਵੱਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 
ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਲੋਕ-ਹਿਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਹੋ ਸਕਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਜੁਟਾਉਣੇ, ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਕ ਲੁੱਟ-ਦਾਬੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇਣੀਆਂ, ਹਰ ਵੋਟਰ ਨੂੰ ਆਵਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ (ਜਬਾਨੀ ਜਾਂ ਲਿਖਤੀ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ) ਦੀ ਖੁੱਲ ਤੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇਣਾ, ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣਾ, ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਹੈ। ਪਰ ਇਥੋਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਭੋਰਾ ਵੀ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਸਭ ਥਾਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹੀ ਝਲਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। 

ਸੰਵਿਧਾਨ ਘੜਨ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਜਮਹੂਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਰਜ਼ ਦੇ   ਅਫਸਰ-ਸ਼ਾਹੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਰਜ਼ ਦੇ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਸਿਆਸੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮਖੌਟਾ ਮੜ੍ਹ ਦਿਤਾ। ਇਹੋ ਤਜਰਬਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸਵਿਧਾਨ ਘੜਨ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾ: ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵਿਚ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਸਮਾਜਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੀ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਹਰ ਸਮੇਂ ਡਾਂਗ 'ਤੇ ਡੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁਥਾਜਗੀ ਤੇ ਦਾਬੇ ਦੇ ਸੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਨਰੜ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ, ਸਿਰ ਉੱਠੇ ਨਹੀਂ, ਝੁਕੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਹੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਚ ਇਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਸੰਘਰਸ਼-ਸ਼ੀਲ ਲੋਕੋ, ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧਾਓ। ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਿੱਠ ਥਾਪੜ ਰਹੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ-ਜੁੱਟ ਮਜਬੂਤ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਉਸਾਰਨ ਰਾਹੀਂ, ਜਮਹੂਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰਿਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚਲਾਉਣ ਰਾਹੀਂ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੂੜੀ-ਵਾਦੀ ਤੇ ਜਗੀਰੂ ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਖਿਲਾਫ ਚੇਤਨਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚੋਂ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਜਵਾੜਾ-ਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਜਗੀਰੂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਅਸਲੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਹੋਣੀ ਹੈ। 

ਜਗਮੇਲ ਸਿੰਘ, ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ
ਲੋਕ ਮੋਰਚਾ ਪੰਜਾਬ, ਫੋਨ: 9417224822